{"id":1849,"date":"2021-06-27T22:23:46","date_gmt":"2021-06-27T21:23:46","guid":{"rendered":"https:\/\/www.rec-kosova.org\/?p=1849"},"modified":"2021-06-27T22:23:46","modified_gmt":"2021-06-27T21:23:46","slug":"guximi-per-tu-ballafaquar-me-te-kaluaren","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/newsite.rec-kosova.org\/index.php\/2021\/06\/27\/guximi-per-tu-ballafaquar-me-te-kaluaren\/","title":{"rendered":"Guximi p\u00ebr t&#8217;u ballafaquar me t\u00eb kaluar\u00ebn"},"content":{"rendered":"\n<div class=\"wp-block-uagb-team uagb-team uagb-team__outer-wrap uagb-team__image-position-above uagb-team__align-left uagb-team__stack-tablet uagb-block-89c02684\"><div class=\"uagb-team__wrap\"><div class=\"uagb-team__content\"><div class=\"uagb-team__title-wrap\"><h3 class=\"uagb-team__title\"><span style=\"color:#13c1cb\" class=\"has-inline-color\">Guximi p\u00ebr t&#8217;u ballafaquar me t\u00eb kaluar\u00ebn<\/span><\/h3><span class=\"uagb-team__prefix\"><\/span><\/div><div class=\"uagb-team__desc-wrap\"><p class=\"uagb-team__desc\"><\/p><\/div><\/div><\/div><\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-uagb-team uagb-team uagb-team__outer-wrap uagb-team__image-position-left uagb-team__align-center uagb-team__stack-tablet uagb-block-d04fc2ea\"><div class=\"uagb-team__wrap\"><div class=\"uagb-team__image-wrap uagb-team__image-crop-circle\"><img decoding=\"async\" class=\"\" src=\"https:\/\/www.rec-kosova.org\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/REC-Jeta-Krasniqi-2021-150x150.jpg\" alt=\"\"\/><\/div><div class=\"uagb-team__content\"><div class=\"uagb-team__title-wrap\"><h3 class=\"uagb-team__title\"><span style=\"color:#13c1cb\" class=\"has-inline-color\">shkruan Jeta Krasniqi<\/span><\/h3><span class=\"uagb-team__prefix\"><\/span><\/div><div class=\"uagb-team__desc-wrap\"><p class=\"uagb-team__desc\"><\/p><\/div><\/div><\/div><\/div>\n\n\n\n<p>          Ballafaqimi me t\u00eb kaluar\u00ebn nuk \u00ebsht\u00eb tem\u00eb e leht\u00eb. Shum\u00eb her\u00eb ta krijon ndjesin\u00eb sikur ec\u00ebn mbi vez\u00eb duke u p\u00ebrpjekur t\u00eb thyesh sa m\u00eb pak q\u00eb t\u00eb jet\u00eb e mundur. Biseda shpesh \u00ebsht\u00eb p\u00ebrcillet me emocione, rr\u00ebfime p\u00ebr mizorit\u00eb e kryera dhe ndjenj\u00ebn e pak\u00ebnaq\u00ebsis\u00eb p\u00ebr drejt\u00ebsin\u00eb e mohuar. Por ajo \u00ebsht\u00eb gjithashtu bised\u00eb shum\u00eb e politizuar, ndonj\u00ebher\u00eb edhe me ngjyrime nacionaliste.<\/p>\n\n\n\n<p>Luft\u00ebrat n\u00eb ish-Jugosllavi p\u00ebrfunduan, por shoq\u00ebrit\u00eb vazhdojn\u00eb t\u00eb jetojn\u00eb brenda rr\u00ebfimeve t\u00eb tyre. Kurr\u00eb nuk ka pasur k\u00ebrkimfalje zyrtare. As nuk ka pasur pranim apo njohje t\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebsive p\u00ebr krimet e kryera. \u00c7&#8217;\u00ebsht\u00eb e v\u00ebrteta, pati disa p\u00ebrpjekje p\u00ebr t\u00eb promovuar dhe p\u00ebr t\u00eb nisur pajtimin n\u00eb Kosov\u00eb por ballafaqimi me t\u00eb kaluar\u00ebn gjithmon\u00eb \u00ebsht\u00eb par\u00eb si hapje e Kutis\u00eb s\u00eb Pandor\u00ebs p\u00ebr shkak t\u00eb narrativave t\u00eb ndryshme t\u00eb cilat ende mbizot\u00ebrojn\u00eb n\u00eb shoq\u00ebrit\u00eb tona.<\/p>\n\n\n\n<p>Dallimet e m\u00ebdha k\u00ebmb\u00ebngul\u00ebse t\u00eb narrativave nga an\u00ebt e ndryshme t\u00eb b\u00ebjn\u00eb t\u00eb dyshosh n\u00ebse kemi p\u00ebrjetuar t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn luft\u00eb duke shtruar nj\u00ebkoh\u00ebsisht pyetjen se cila \u00ebsht\u00eb m\u00ebnyra m\u00eb e mir\u00eb p\u00ebr t\u00eb nisur bised\u00ebn rreth s\u00eb kaluar\u00ebs. A duhet t\u00eb jet\u00eb kjo nj\u00eb nd\u00ebrmarrje e mb\u00ebshtetur nga shteti apo mund t\u00eb jet\u00eb thjesht nism\u00eb shoq\u00ebrore pavar\u00ebsisht vullnetit t\u00eb institucioneve t\u00eb shtetit p\u00ebr t\u00eb marr\u00eb pjes\u00eb?<\/p>\n\n\n\n<p>Jan\u00eb b\u00ebr\u00eb p\u00ebrpjekje p\u00ebr krijimin e mekanizmave rajonal\u00eb q\u00eb do t\u00eb adresonin \u00e7\u00ebshtjen e ballafaqimit me t\u00eb kaluar\u00ebn, si KOMRA, komisioni rajonal p\u00ebr v\u00ebrtetimin e fakteve n\u00eb lidhje me krimet e luft\u00ebs dhe shkeljet e tjera t\u00eb r\u00ebnda t\u00eb t\u00eb drejtave t\u00eb njeriut t\u00eb kryera n\u00eb ish-Jugosllavi nga 1 janari 1991 deri m\u00eb 31 dhjetor 2001. Kjo iniciativ\u00eb ishte n\u00eb gjendje t\u00eb fitonte mb\u00ebshtetje nga qytetar\u00ebt nga i gjith\u00eb rajoni, por mungesa e vullnetit politik tregoi kufijt\u00eb e saj.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u00eb an\u00ebn tjet\u00ebr, ka pasur nj\u00eb iniciativ\u00eb t\u00eb brendshme n\u00eb Kosov\u00eb t\u00eb nd\u00ebrmarr\u00eb nga ish-Presidenti Hashim Tha\u00e7i p\u00ebr t\u00eb krijuar nj\u00eb Komision t\u00eb s\u00eb V\u00ebrtet\u00ebs dhe Pajtimit (KRR) t\u00eb Kosov\u00ebs me synimin kryesor t\u00eb pajtimit t\u00eb komuniteteve brenda Kosov\u00ebs. Ekipi p\u00ebrgatitor i ekspert\u00ebve investoi shum\u00eb p\u00ebrpjekje p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrcaktuar mandatin e KKR-s\u00eb s\u00eb Kosov\u00ebs por \u00e7\u00ebshtja mbetet se deri n\u00eb \u00e7&#8217;mas\u00eb mund t\u00eb promovoj\u00eb Kosova pajtimin e brendsh\u00ebm kur nuk ka vullnet politik nga ana tjet\u00ebr, p\u00ebrkat\u00ebsisht Serbia, p\u00ebr t&#8217;iu bashkuar bised\u00ebs \u2013 si protagonisti kryesor i luft\u00ebs s\u00eb Kosov\u00ebs.<\/p>\n\n\n\n<p>P\u00ebr m\u00eb tep\u00ebr, gjykatat nd\u00ebrkomb\u00ebtare dhe ato komb\u00ebtare q\u00eb kan\u00eb t\u00eb drejt\u00eb t\u00eb merren me krime t\u00eb lidhura me luft\u00ebn, kan\u00eb b\u00ebr\u00eb pak p\u00ebr t\u00eb promovuar pajtimin, p\u00ebr t\u00eb adresuar trajtimin e nocionit t\u00eb s\u00eb kaluar\u00ebs ose madje p\u00ebr t&#8217;u ofruar ndjenj\u00eb t\u00eb drejt\u00ebsis\u00eb viktimave dhe m\u00eb t\u00eb dashurve t\u00eb tyre. Kjo p\u00ebr shkak t\u00eb disa arsyeve q\u00eb lidhen edhe me munges\u00ebn e vullnetit p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrndjekur autor\u00ebt dhe munges\u00ebn e \u00e7\u00ebshtjeve t\u00eb paraqitura para drejt\u00ebsis\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p>Sidoqoft\u00eb, mungesa e vullnetit politik nuk i shfaj\u00ebson organizatat e shoq\u00ebris\u00eb civile dhe grupet e t\u00eb rinjve p\u00ebr gjetjen e rrug\u00ebve p\u00ebr iniciativa dhe hapa t\u00eb guximsh\u00ebm p\u00ebr adresimin e tem\u00ebs sfiduese t\u00eb ballafaqimit me t\u00eb kaluar\u00ebn. Ata kan\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebsi p\u00ebr t\u00eb marr\u00eb rrug\u00ebn e v\u00ebshtir\u00eb drejt gjetjes s\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00ebs. Kur nuk ka vullnet nga shteti, presioni duhet t\u00eb vij\u00eb nga shoq\u00ebria.<\/p>\n\n\n\n<p>Ka disa vjet q\u00eb u ligj\u00ebroj feministeve t\u00eb reja pjes\u00ebmarr\u00ebse n\u00eb Shkoll\u00ebn Pranverore Feministe p\u00ebr Kosov\u00ebn dhe Serbin\u00eb t\u00eb organizuar nga Artpolis dhe ACD.&nbsp; Un\u00eb u mbaj ligj\u00ebrata mbi tem\u00ebn e ballafaqimit me t\u00eb kaluar\u00ebn dhe dhun\u00ebn seksuale t\u00eb lidhur me konfliktet. Vajzat jan\u00eb nga Kosova dhe Serbia dhe nd\u00ebrsa kalojn\u00eb koh\u00eb s\u00eb bashku p\u00ebr t\u00eb njohur nj\u00ebra-tjetr\u00ebn, ato b\u00ebhen bashk\u00eb p\u00ebr t\u00eb krijuar nj\u00eb vizion t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt p\u00ebr l\u00ebvizjen feministe n\u00eb Kosov\u00eb dhe Serbi.<\/p>\n\n\n\n<p>Nd\u00ebrsa filloj bised\u00ebn p\u00ebr dhun\u00ebn seksuale t\u00eb p\u00ebrdorur si mjet lufte n\u00eb luft\u00ebrat e ish-Jugosllavis\u00eb, duke ofruar shifra dhe fakte nga vende t\u00eb ndryshme, ndiej se ajri n\u00eb dhom\u00eb po ndryshon. Me to ndaj rr\u00ebfime t\u00eb grave t\u00eb mbijetuara q\u00eb un\u00eb kam takuar si dhe gra t\u00eb mbijetuara t\u00eb cilat kan\u00eb d\u00ebshmuar para ICTY-s\u00eb p\u00ebr abuzimet seksuale t\u00eb cilave iu n\u00ebnshtruan. Shoh lot\u00ebt q\u00eb u mbushin syt\u00eb nd\u00ebrsa vazhdoj t\u00eb flas p\u00ebr pasojat e shum\u00ebfishta q\u00eb duhet t\u00eb kalojn\u00eb t\u00eb mbijetuarat e dhun\u00ebs seksuale, t\u00eb ballafaquar jo vet\u00ebm me krimet e tmerrshme \u00e7njer\u00ebzore por edhe me paragjykimet shoq\u00ebrore dhe munges\u00ebn e mb\u00ebshtetjes s\u00eb duhur.<\/p>\n\n\n\n<p>Me to ndaj Korniz\u00ebn Konceptuale p\u00ebr Ballafaqimin me t\u00eb Kaluar\u00ebn e cila u zhvillua nga swisspeace dhe Departamenti Federal i Pun\u00ebve t\u00eb Jashtme t\u00eb Zvicr\u00ebs. Korniza bazohet n\u00eb grupin e parimeve t\u00eb rekomanduara nga Raportuesi Special i KB-s\u00eb Louis Joinet dhe miratuar nga Komisioni i KB p\u00ebr t\u00eb Drejtat e Njeriut n\u00eb vitin 1994. <\/p>\n\n\n\n<p>Parimet p\u00ebrqendrohen n\u00eb kat\u00ebr shtylla ose fusha: e drejta p\u00ebr t\u00eb ditur, e drejta p\u00ebr drejt\u00ebsi, e drejta p\u00ebr d\u00ebmshp\u00ebrblime dhe garantimi i bised\u00ebs jop\u00ebrs\u00ebrit\u00ebse n\u00eb lidhje me nj\u00eb qasje holistike t\u00eb ballafaqimit me t\u00eb kaluar\u00ebn, duke e konsideruar DwP-n\u00eb proces afatgjat\u00eb q\u00eb synon t\u00eb krijoj\u00eb nj\u00eb kultur\u00eb t\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebsis\u00eb, sundimit t\u00eb ligjit dhe pajtimit.<\/p>\n\n\n\n<p>Nd\u00ebrsa nj\u00eb her\u00eb m\u00eb pyet\u00ebn kur i njoha me k\u00ebt\u00eb korniz\u00eb, u k\u00ebrkova t\u00eb zgjedhin vet\u00ebm nj\u00ebr\u00ebn nga fushat duke par\u00eb se t\u00eb gjitha fushat ndikojn\u00eb dhe varen nga nj\u00ebra-tjetra.&nbsp; Gjithmon\u00eb e v\u00ebshtir\u00eb t\u00eb zgjedh\u00ebsh vet\u00ebm nj\u00eb. Meqen\u00ebse \u00ebsht\u00eb e drejta e viktimave, an\u00ebtar\u00ebt e familjes s\u00eb tyre t\u00eb duhet t\u00eb din\u00eb se \u00e7ka ka ndodhur me t\u00eb dashurit e tyre. T\u00eb kesh kujtes\u00eb, mir\u00ebnjohje, falje, njohje p\u00ebr mizorit\u00eb t\u00eb cilave iu n\u00ebnshtruan, t\u00eb kesh drejt\u00ebsi dhe siguri se ajo q\u00eb u ndodhi atyre nuk do t\u00eb p\u00ebrs\u00ebritet m\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p>Viktimat kan\u00eb emra, ashtu si autor\u00ebt. U k\u00ebrkoj feministeve t\u00eb reja nga Kosova dhe Serbia t\u00eb mos i shohin krimet p\u00ebrmes prizmit t\u00eb p\u00ebrkat\u00ebsis\u00eb s\u00eb tyre etnike ose p\u00ebrkat\u00ebsis\u00eb politike por p\u00ebrmes spektrit t\u00eb shkeljeve t\u00eb t\u00eb drejtave t\u00eb njeriut t\u00eb cilat duhet t\u00eb d\u00ebnohen dhe p\u00ebr t\u00eb cilat duhet t\u00eb merret p\u00ebrgjegj\u00ebsia.<\/p>\n\n\n\n<p>Nd\u00ebrsa diskutoj me to, ne duhet t\u00eb p\u00ebrkrahim t\u00eb drejt\u00ebn e viktimave p\u00ebr drejt\u00ebsi, t\u00eb drejt\u00ebn e tyre p\u00ebr t\u00eb v\u00ebrtet\u00ebn, t\u00eb drejt\u00ebn e tyre p\u00ebr d\u00ebmshp\u00ebrblim dhe garancit\u00eb e mosp\u00ebrs\u00ebritjes. Un\u00eb them se ne duhet t\u00eb p\u00ebrkrahim d\u00ebnimin e mizorive t\u00eb kryera pa marr\u00eb parasysh se kush i ka kryer ato.<\/p>\n\n\n\n<p>Ballafaqimi me t\u00eb kaluar\u00ebn \u00ebsht\u00eb ana tjet\u00ebr e s\u00eb nj\u00ebjt\u00ebs medalje t\u00eb paqes dhe pajtimit t\u00eb q\u00ebndruesh\u00ebm. Besoj se t\u00eb rinjt\u00eb nuk duhet t\u00eb mbajn\u00eb mbi supe barr\u00ebn e s\u00eb kaluar\u00ebs. Barr\u00ebn q\u00eb i ndan dhe i projekton si kund\u00ebrshtar\u00eb. P\u00ebrndryshe, duhet b\u00ebr\u00eb shum\u00eb p\u00ebrpjekje p\u00ebr t&#8217;i fuqizuar ata p\u00ebr promovimin e pajtimit, p\u00ebr nd\u00ebrtimin e urave midis shoq\u00ebrive dhe komuniteteve t\u00eb shkat\u00ebrruara nga lufta. Shoq\u00ebria civile p\u00ebrtej kufijve ka rol thelb\u00ebsor p\u00ebr t\u00eb promovuar jo vet\u00ebm pajtimin, por edhe p\u00ebr t\u00eb nxitur vullnetin politik i cili \u00ebsht\u00eb shum\u00eb i nevojsh\u00ebm p\u00ebr t\u00eb adresuar si duhet ballafaqimin me t\u00eb kaluar\u00ebn dhe p\u00ebr t\u00eb marr\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebsi p\u00ebr krimet e kryera.<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-center\"><span style=\"color:#13c1cb\" class=\"has-inline-color\">\u201cKy artikull \u00ebsht\u00eb mund\u00ebsuar me mb\u00ebshtetjen e YIHR KS si partner implementues i Agjencis\u00eb s\u00eb Shteteve t\u00eb Bashkuara p\u00ebr Zhvillim Nd\u00ebrkomb\u00ebtar (USAID). P\u00ebrmbatja e k\u00ebtij artikulli \u00ebsht\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebsi e plot\u00eb e REC \u2013 Reconciliation Empowering Communities and D&amp;G Solutions dhe nuk pasqyron domosdoshm\u00ebrisht pik\u00ebpamjet e Agjencis\u00eb s\u00eb Shteteve t\u00eb Bashkuara p\u00ebr Zhvillim Nd\u00ebrkomb\u00ebtar &#8211; USAID, Qeveris\u00eb s\u00eb SHBA-s\u00eb apo Iniciativ\u00ebs s\u00eb t\u00eb Rinjve p\u00ebr t\u00eb Drejtat e Njeriut (YIHR KS)&#8221;<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ballafaqimi me t\u00eb kaluar\u00ebn \u00ebsht\u00eb ana tjet\u00ebr e s\u00eb nj\u00ebjt\u00ebs medalje t\u00eb paqes dhe pajtimit t\u00eb q\u00ebndruesh\u00ebm. Un\u00eb besoj se t\u00eb rinjt\u00eb nuk duhet t\u00eb mbajn\u00eb mbi supe pesh\u00ebn e s\u00eb kaluar\u00ebs. Pesha q\u00eb i ndan ata dhe i projekton ata si kund\u00ebrshtar\u00eb. P\u00ebrkundrazi, duhet b\u00ebr\u00eb shum\u00eb p\u00ebrpjekje p\u00ebr t&#8217;i fuqizuar ata n\u00eb promovimin e pajtimit, n\u00eb nd\u00ebrtimin e urave midis shoq\u00ebrive dhe komuniteteve t\u00eb shkat\u00ebrruara nga lufta.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":1990,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"site-sidebar-layout":"default","site-content-layout":"","ast-site-content-layout":"","site-content-style":"default","site-sidebar-style":"default","ast-global-header-display":"","ast-banner-title-visibility":"","ast-main-header-display":"","ast-hfb-above-header-display":"","ast-hfb-below-header-display":"","ast-hfb-mobile-header-display":"","site-post-title":"","ast-breadcrumbs-content":"","ast-featured-img":"","footer-sml-layout":"","theme-transparent-header-meta":"","adv-header-id-meta":"","stick-header-meta":"","header-above-stick-meta":"","header-main-stick-meta":"","header-below-stick-meta":"","astra-migrate-meta-layouts":"default","ast-page-background-enabled":"default","ast-page-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-4)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-gradient":""}},"ast-content-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-gradient":""}},"footnotes":""},"categories":[14],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/newsite.rec-kosova.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1849"}],"collection":[{"href":"https:\/\/newsite.rec-kosova.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/newsite.rec-kosova.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsite.rec-kosova.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsite.rec-kosova.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1849"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/newsite.rec-kosova.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1849\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsite.rec-kosova.org\/index.php\/wp-json\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/newsite.rec-kosova.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1849"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsite.rec-kosova.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1849"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsite.rec-kosova.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1849"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}